Naam:	Genootschapsgebouw Felix Meritis Amsterdam (ontwerp Otten Husly)
Type:	genootschapsgebouwen;
Opdrachtgever:	Amsterdamse maatschappij Felix Meritis
Uitgevoerd:	ja
Bestaand:	ja
Architecten:	Otten Husly, J., 1787; Otten Husly, J.; Otten Husly, J., 1792, lindehouten Cartel-pendule-; onbekend;
Bijdragen:	onbekend -uitvoering-,
Adres:	Keizersgracht 324, 1016 EZ, Amsterdam;
Archiefgegevens:	Gemeentearchief Amsterdam;Bibliotheek Rijksmuseum;Rijksmuseum

Bijzonderheden:

In 1787 won Husly de prijsvraag voor het ontwerpen van een nieuw gebouw voor het genootschap "Felix Meritis" (tweede en derde prijswinnaars zijn resp. le Normant en Duyven?). Het ontwerp bestaat uit een natuurstenen gebouw van drie bouwlagen opgedeeld in vijf traveen. De gehele begane grond is uitgevoerd in rustica, de middenrisaliet van drie travee?n wordt geaccentueerd door een kolossale orde van vier Korinthische halfzuilen, met daarboven het hoofdgestel met fronton. Het geheel oogt zeer monumentaal.Het stucwerk is door Husly en de beeldhouwer Jan Swart uitgevoerd. Helaas werd het interieur op 19 februari 1932 door een brand grotendeels verwoest, men heeft echter getracht dit weer zo goed mogelijk op te bouwen.Achter de gevel bevinden zich de lokalen zoals die door de verschillende afdelingen van het genootschap gebruikt werden. Zo is er o.a. een lezingzaal en een tekenzaal aan de voorzijde en een grote ovale concertzaal in het achterhuis. Op zolder bevindt zich de zaal voor natuurkundige demonstraties. Voor- en achterhuis worden gescheiden door een monumentaal trappenhuis met een open vierkant centrum, verlicht door een lichtkoepel op het dak. In 1788 werd het gebouw al ingewijd, het was echter pas in 1789 gereed.Er bestaat een groot aantal ontwerptekeningen van het gebouw, deze bevinden zich o.a. in het Gemeentearchief te Amsterdam en in de bibliotheek van het Rijksmuseum te Amsterdam. Het voert te ver om ze alle stuk voor stuk te bespreken, bovendien gaat het in veel gevallen om dubbele versies. De voornaamste series worden hieronder besprokenTwee bladen in de verzameling Kok in het Gemeentearchief te Amsterdam:-1: Twee tekeningen op een blad. Opstand en horizontale doorsnede van de voorgevel. De linker helft van de kolossale orde bestaat uit twee halfzuilen, de rechter helft uit twee pilasters. Potlood, pen in zwart, penseel in grijs, bruin en blauw, 480 x 350 mm; ongesigneerd;-2: "Voorgevel aan de Keysers Gragt"; opstand van de voorgevel. Deze tekening maakt deel uit van de serie die werd ingestuurd voor de prijsvraag. Rechtsonder staat: "Ornet et Proficiet", het motto waaronder Husly zijn ontwerp inzond. Pen in grijs en bruin, penseel in grijs, blauw en roze, 492 x 354 mm.Achttien tekeningen opgedeeld in twee series, in de topografische atlas van het Gemeentearchief te Amsterdam.Eerste serie:-1: Ontwerp plattegrond begane grond. Pen in zwart, penseel in grijs en zwart, 508 x 335 mm; ongesigneerd;-2: Ontwerp plattegrond derde verdieping. Pen in zwart. penseel in grijs, 513 x 336 mm; ongesigneerd;-3: Ontwerp plattegrond van de kappen. Pen in zwart, penseel in grijs en blauw, 490 x 338 mm; ongesigneerd;-4: Ontwerp plattegrond eerste en tweede verdieping; doorsnede. Opschrift: "Legenda der Ruimten". Pen in zwart, penseel in grijs en roze, 360 x 450 mm; ongesigneerd;-5: Lengte-doorsnede van het complex. Pen in zwart, 370 x 460 mm; ongesigneerd-6: Zijgevel van het gehele complex, inclusief het tuinhuis. Opschrift: "Zijstand van het gehele Terrein, ziende van het Zuiden naar het Noorden." en "Ornet et Proficiet". Pen in zwart, penseel in grijs, blauw en roze, 465 x 672 mm; ongesigneerd;-7: Plattegronden van de eerste, tweede en derde verdiepingen. Opschrift: "Legenda der verschillende Ruimten". Pen in zwart, penseel in grijs, blauw en roze, 614 x 460 mm; ongesigneerd;-8: Verticale doorsnede over de hele hoogte en diepte van het gebouw. Opschrift: "Generaale Doorsneede van het Gebouw van vooren tot agteren, ziende tegen het Zuiden". Pen in zwart, penseel in grijs, blauw, geel en roze, 447 x 611 mm; ongesigneerd;-9: Aanzicht van de voorgevel, zijtravee links heeft een afzonderlijk opgeplakte variant. Pen in zwart, penseel in grijs, 501 x 335mm; ongesigneerd.Tweede serie:-1: Plattegrond van het voorste gedeelte van de derde verdieping met o.a. de tekenkamer en het trappenhuis. Pen in zwart, penseel in roze, 450 x 600 mm; ongesigneerd;-2: Plattegronden van de eerste, tweede en derde verdiepingen. Pen in zwart, penseel in grijs, blauw, bruin en roze, 641 x 471 mm; ongesigneerd;-3: Plattegrond van de gehele derde verdieping met aanwijzingen voor de indeling van het gehele oppervlak. Pen in zwart, penseel in grijs, blauw, geel en roze, 518 x 340 mm; ongesigneerd;-4: Plattegrond van de zitplaatsen in de concertzaal. Pen in zwart, penseel in grijs, 763 x 588 mm; ongesigneerd;-5: Opstand van de achterwand van de concertzaal. Opschrift: "De Concertzaal". Pen in zwart, penseel in grijs, 598 x 413 mm; ongesigneerd;-6: Verticale doorsnede over de breedte, naar voren gezien. Pen in zwart, penseel in grijs, blauw en roze, 302 x 502 mm; ongesigneerd;-7: Aanzicht van de gehele zuidgevel. Pen in zwart, penseel in grijs, blauw, groen, bruin en roze, 514 x 342 mm. Gesigneerd: "Jb Otten Husly inv. et delin';-8: Aanzicht van de achtergevel. Pen in zwart,penseel in grijs, blauw en zwart, 337 x 504 mm; ongesigneerd;-9: Schetsen van de rondom in de gevel geprojecteerde kozijnen. Pen in zwart, 448 x 310 mm; ongesigneerd.Serie van tien gravures, getekend door B.W.H. Ziesenis en gegraveerd door N. van der Meer, naar de ontwerpen van Husly. Afdrukken van deze serie bevinden zich o.a. in het gemeentearchief en in de bibliotheek van het Rijksmuseum te Amsterdam:-1: Opmeting van het perceel ter bebouwing, met kompasroos. Opschrift: "Keysers Gragt" en "110 Amsterdamsche Voeten"; 601 x 438 mm;-2: "Platte Grond van de eerste Verdieping van het Gebouw der Maatschappije Felix Meritis te Amsterdam", met 18 nummers met de namen van de verschillende vertrekken, corresponderend met de nummers in de afbeelding. Aan de rechterzijde staat de zelfde tekst in het Frans afgedrukt; 519 x 666 mm;-3: "Platte Grond van de tweede Verdieping", met 15 nummers met namen van de verschillende vertrekken. Rechts dezelfde opschriften in het Fran;. 518 x 679 mm;-4: "Platte Grond van de derde Verdieping", met 19 nummers met namen van de verschillende vertrekken. Rechts dezelfde opschriften in het Frans; 518 x 761 mm;-5: Verticale doorsnede over de breedte, naar voren gezien. Opschrift: "Doorsnede volgens C-D", zelfde opschrift ook in het Frans; 515 x 672 mm; -6: Aanzicht van de voorgevel. Opschrift: "Voorgevel" en "FaHade"; 522 x 647 mm;-7: Doorsnede over de gehele hoogte en diepte van het gebouw. Opschrift: "Doorsnede volgens A-B", zelfde opschrift ook in het Frans; 672 x 518 mm;-8: Aanzicht van de zijgevel aan de zuidkant. Opschrift: "Zijdegevel" en "FaHe Laterale"; 674 x 518 mm;-9: Aanzicht van de achtergevel. Opschrift: "Achtergevel" en "FaHe PostJrieure"; 667 x 519 mm;-10: Drie bladen waarop in drukschrift de planning tot het bouwen staat weergegeven, evenals een overzicht van de werkzaamheden van het bestuurlijk lichaam tijdens het bouwen en na de ingebruikneming van het gebouw.In 1792 ontwierp Husly nog een Cartel-pendule van verguld lindehout met een hoogte van 100 cm en een breedte van 80 cm voor de hal van het gebouw. De klok is nu in bezit van het Rijksmuseum te Amsterdam.

  Literatuur