Naam:	Nieuwe of Littéraire Sociëteit De Witte, Plein 24
Type:	verenigingsgebouwen;
Opdrachtgever:	Nieuwe of Littéraire Sociëteit De Witte (1863)
Uitgevoerd:	ja
Bestaand:	nee
Architecten:	onbekend, 1763; Outshoorn, C., 1870; Saraber, E., 1848, 1870, Opzichter-;
Adres:	Plein 24, 2511 CS, 's-Gravenhage;

Bijzonderheden:

In 1802 werd de “Nieuwe of Littéraire Sociëteit” opgericht in een koffiehuis aan het Plein in ’s-Gravenhage. Aangezien de gevel van het koffiehuis wit was, kreeg de sociëteit al gauw als bijnaam: “De Witte”. Na een aantal jaren dit koffiehuis gehuurd te hebben ging de sociëteit over tot het kopen van het pand. Dat gebeurde in 1820. De groeiende behoefte aan ruimte maakte dat er verschillende verbouwingen en uitbreidingen hebben plaats gehad in het voormalige koffiehuis. Een belangrijke verbouwing vond plaats tussen 1848 en 1850 waarbij E. Saraber opzichter was bij deze werkzaamheden, sindsdien was hij de vaste technische adviseur voor de sociëteit. De sociëteit kreeg als uitbreiding twee zalen aan de achterzijde en werd verder grondig gerenoveerd. Op 5 december 1850 werd het gebouw feestelijk geopend met een soiree dansante.
Na de verschillende verbouwingen en uitbreidingen zocht men nog steeds naar manieren om uit te breiden omdat de Sociëteit uit haar huisvesting groeide. Toen in 1862 het buurpand aan de rechterzijde ter veiling werd aangeboden sloeg de sociëteit zijn slag en kocht het pand voor f34.000,-. Saraber maakte in 1863 een plan om van dit pand een sociëteitslokaal te maken en tevens werd het bestaande gebouw opnieuw ingedeeld. Veel zal er toen niet veranderd zijn aangezien de gehele verbouwing, inclusief de jaarlijkse schoonmaak, werd aanbesteed voor slechts f1720,-. In 1864 kregen de panden wederom een nieuwe indeling. Nu werd er ook een doorgang gemaakt tussen de twee panden.
In 1866 werd het derde pand op een rij gekocht en verhuurd. Dit was het pand op de hoek met de Lange Houtstraat. Nu begon men met de voorbereidingen om een geheel nieuw pand te bouwen op het aanzienlijke stuk grond wat men inmiddels in bezit had. Na veel geharrewar binnen de sociëteit en enige moeite om de financiering rond te krijgen begint men uiteindelijk in 1869 met de sloop van het drietal panden en wordt op 3 mei 1870 de eerste steen gelegd voor het nieuwe gebouw, ontworpen door Cornelis Outshoorn (1810-1875) Op 25 oktober van datzelfde jaar is al de opening van het nieuwe pand hoewel het nog tot 1872 zal duren voordat het interieur is afgebouwd en het pand volledig is ingericht. Met de nieuwbouw wordt Saraber per 1 januari 1870 “onder dankbetuiging” eervol ontslagen uit zijn functie als opzichter. Zijn opvolger is J.H. Pfeiffer die op 1 januari 1872 aantreedt.

  Literatuur